Խանդը՝ որպես քայքայիչ անհնազանդություն

Ընտանիքն Աստծու կողմից տրված ամենամեծ պարգևներից մեկն է։ Այն կառուցվում է սիրո, վստահության, փոխադարձ հարգանքի և հավատարմության վրա։ Սակայն երբ այդ հիմքերից թեկուզ մեկը խաթարվում է, ընտանեկան խաղաղությունը սկսում է ճաքեր տալ։ Այդպիսի վտանգավոր երևույթներից մեկն է անհիմն, անիրավ և չափազանցված խանդը, որը ոչ թե պաշտպանում է ընտանիքը, այլ աստիճանաբար քայքայում է այն։

Խանդն ինքնին կարող է լինել բնական զգացում, երբ արտահայտում է սիրելիին չկորցնելու մարդկային ցանկությունը։ Սակայն երբ այն կորցնում է բանականության սահմանները, վերածվում է մշտական կասկածամտության, անվստահության, հսկողության և անվերջ մեղադրանքների, այն այլևս սիրո դրսևորում չէ, այլ հոգու հիվանդություն։ Այդպիսի խանդը մարդու սրտում տեղ չի թողնում ո՛չ խաղաղության, ո՛չ ուրախության, ո՛չ էլ Աստծո շնորհի համար։

Սուրբ Պողոս առաքյալը սիրո մասին խոսելիս ասում է. «Սերը համբերատար է, սերը քաղցր է, չի նախանձում, չի պարծենում, չի գոռոզանում» (Ա Կորնթացիներ 13:4)։ Եթե սերը չի նախանձում, ապա նախանձով սնվող խանդը չի կարող արդարացվել սիրո անունով։ Իսկական սերը վստահում է, համբերում է և ձգտում է պահպանել, ոչ թե խեղդել դիմացինին անվերջ կասկածներով։ Քրիստոնեական ամուսնությունը սուրբ ուխտ է Աստծո առաջ։ Այդ ուխտի մեջ կինը և տղամարդը պարտավորվում են պահպանել ոչ միայն փոխադարձ հավատարմությունը, այլև ընտանիքի ներքին խաղաղությունը։ Ուստի կինը իրավունք չունի իր անհիմն խանդով, չդադարող կասկածներով և անհնազանդ վարքով խախտելու այդ սուրբ ուխտը։ Նրա կոչումն է իմաստությամբ շենացնել իր տունը, այլ ոչ թե սեփական խոսքերով ու վարքով այն դարձնել մշտական վեճերի վայր։

Հանիրավի խանդը հատկապես ծանր է անդրադառնում տղամարդու հոգեբանական առողջության վրա։ Երբ մարդը շարունակ ստիպված է արդարանալ այն բանի համար, ինչը երբեք չի արել, նրա հոգին ծանրանում է։ Անընդհատ կասկածի տակ դրվելը, նույն մեղադրանքները նորից ու նորից լսելը, սեփական ազնվությունը ապացուցելու անպտուղ փորձերը մարդու մեջ ծնում են հոգնածություն, հուսահատություն և ներքին ճնշում։ Ժամանակի ընթացքում դա կարող է հանգեցնել նյարդային հյուծվածության, անքնության, աշխատունակության անկման և առողջական այլ խնդիրների։

Իմաստուններից մեկն ասել է, որ անվստահությունը նախ պատժում է նրան, ով կասկածում է, ապա՝ նրան, ում կասկածում են։ Այդ միտքը խորապես բացահայտում է խանդի էությունը։ Այն խլում է երկուսի խաղաղությունն էլ՝ դարձնելով ընտանիքը մշտական լարվածության վայր։

Սողոմոն Իմաստունն էլ է սովորեցնում, որ «խաղաղության մեջ բնակվող աղքատությունը լավ է, քան կռիվներով լի տունը՝ լի առատությամբ» (հմմտ. Առակներ 17:1)։ Ընտանիքի իրական հարստությունը ոչ թե նյութական ապահովությունն է, այլ այն խաղաղությունը, որը բնակվում է ամուսինների սրտերում։

Խանդը շատ հաճախ իր հետ բերում է նաև նախանձը, չարությունը և վատաբանությունը։ Սրանք պարզապես բնավորության թերություններ չեն, այլ ծանր մեղքեր, որոնք ապականում են մարդու հոգին։ Նախանձող սիրտը չի կարող ուրախանալ ճշմարտությամբ, չարությամբ լցված սիրտը չի կարող սիրել, իսկ վատաբանող լեզուն քանդում է այն, ինչ տարիներով կառուցվել է սիրով ու նվիրումով։ Այն կինը, որը մշտապես վատաբանում է իր ամուսնուն, նվաստացնում է նրան կամ ուրիշների առաջ նսեմացնում նրա արժանապատվությունը, վնասում է ոչ միայն ամուսնուն, այլև սեփական ընտանիքին և իր հոգուն։

Սուրբ Գրքում ասվում է. «Որտեղ նախանձ և եսասիրություն կա, այնտեղ անկարգություն կա և ամեն տեսակ չար գործ» (Հակոբոս 3:16)։ Նախանձը երբեք միայն մեկ մեղք չի մնում։ Այն իր հետևից բերում է կասկածամտություն, բարկություն, չարախոսություն, վիրավորանքներ և ընտանիքի խաղաղության կործանում։

Քրիստոնյա կնոջը հարիր չէ նաև հեթանոսների պես շատախոս և հիշաչար լինելը։ Անընդհատ նույն անիմաստ մեղադրանքները կրկնելը, վաղուց անցած կամ նույնիսկ երբեք տեղի չունեցած բաները մշտապես հիշեցնելը, ամեն օր նույն խոսքերով ամուսնու հոգին ծանրաբեռնելը ոչ միայն անիմաստ վարք է, այլև մեղք։ Այդպիսի խոսքերը ոչինչ չեն շինում. դրանք միայն քայքայում են, վիրավորում և խաթարում ընտանիքի ներքին անդորրը։ Սերը չի ապրում անվերջ կրկնվող մեղադրանքների մեջ, այլ շնչում է վստահությամբ, ներողամտությամբ և ճշմարտությամբ։

Սուրբ Հակոբոս առաքյալը հորդորում է. «Թող ամեն մարդ արագ լինի լսելու, դանդաղ՝ խոսելու և դանդաղ՝ բարկանալու» (Հակոբոս 1:19)։ Եթե այս պատվիրանը դառնա յուրաքանչյուր ընտանիքի կանոնը, ապա բազմաթիվ վեճեր երբեք չեն ծնվի։ Նախ պետք է լսել, հասկանալ, աղոթել և միայն հետո խոսել, որովհետև չզսպված լեզուն հաճախ ավելի մեծ վնաս է հասցնում, քան ամենածանր փորձությունը։

Իսկական սերը չի փորձում բանտարկել մարդուն։ Այն ազատություն է տալիս՝ պահպանելով հավատարմությունը։ Սերը նման է ծառի. այն աճում է վստահության հողում, իսկ անվստահության թույնը չորացնում է նույնիսկ ամենաուժեղ արմատները։

Կնոջ արժանապատվությունը ոչ թե անվերջ խանդելու, կասկածելու կամ վերահսկելու մեջ է, այլ իմաստության, համբերության, հեզության և հավատքի։ Իսկ տղամարդու պարտականությունն է լինել այնպիսի ամուսին, որի վարքն ու խոսքը վստահություն են ներշնչում։ Երբ երկուսն էլ ապրում են ճշմարտությամբ, ազնվությամբ և Աստծո պատվիրաններով, խանդը կորցնում է իր տեղը։

Սակայն այն կինը, որը համառորեն մնում է նախանձի, չարության, վատաբանության, անհիմն խանդի և հիշաչարության մեջ, պետք է հիշի, որ Աստված տեսնում է ոչ միայն մարդու արտաքին գործերը, այլև նրա սրտի խորհուրդները։ Ոչ մի մեղք չի մնում անտեսված Աստծո առաջ։ Եթե մարդը չի ապաշխարում և չի հրաժարվում իր մեղավոր ընթացքից, ապա իր կյանքի մեջ անխուսափելիորեն քաղում է այդ մեղքերի դառը պտուղները։ Աստված ողորմած է ապաշխարողի հանդեպ, սակայն Նա նաև արդար Դատավոր է, և յուրաքանչյուր ոք պատասխան է տալու իր յուրաքանչյուր դատարկ խոսքի, իր չարության և իր գործերի համար։ Այդ պատճառով իմաստուն կինը ժամանակին սանձում է իր լեզուն, մաքրում է իր սիրտը նախանձից ու խանդից և պահպանում է այն խաղաղությունը, որը Աստված վստահել է իր ընտանիքին։

Թող յուրաքանչյուր ընտանիքում իրականանան Սաղմոսերգուի խոսքերը. «Ահա՛, որքան բարի և որքան վայելուչ է, երբ եղբայրները միաբան են բնակվում» (Սաղմոս 133:1)։

Միաբանությունը սկսվում է ընտանիքից, իսկ ընտանիքի խաղաղությունը՝ վստահությունից, սիրուց և Աստծո պատվիրաններին հնազանդ կյանքից։ Ուստի ամեն կին թող զգուշանա, որ բանսարկությունը, անհնազանդությունը, հիվանդագին երևակայությունից ծնված կասկածներն ու անհիմն մեղադրանքները ոչ թե փոքր թերություններ են, այլ այնպիսի մեղքեր, որոնք կործանում են ընտանիքը, վիրավորում մերձավորին և հեռացնում մարդուն Աստծո շնորհից։ Ով համառորեն մնում է չարախոսության, հիշաչարության և անզղջության մեջ, առանց ապաշխարության չի կարող ակնկալել Աստծո օրհնությունը, որովհետև Աստված խոնարհներին շնորհ է տալիս, իսկ հպարտներին հակառակվում է։ Թող յուրաքանչյուր կին, քանի դեռ ժամանակ ունի, մերժի բանսարկությունը, սանձի իր լեզուն, բժշկի իր սիրտը խանդից ու կասկածամտությունից և պահպանի այն սուրբ խաղաղությունը, որը Տերը վստահել է իր ընտանիքին, որպեսզի դատաստանի օրը պատասխան չտա իր իսկ լեզվով ու ձեռքով քանդված տան համար։

Թղթակից